Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych z rosnącym niepokojem obserwuje nasilające się w Polsce przejawy wrogości, dyskryminacji i agresji wobec Ukraińców
i Ukrainek. Coraz częściej ofiarami słownych ataków, zastraszania i przemocy stają się osoby, które mieszkają, pracują, uczą się i współtworzą nasze lokalne społeczności. Szczególnie alarmujące są przypadki agresji wymierzonej w kobiety i dzieci.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązuje władze publiczne do poszanowania i ochrony godności człowieka jako źródła wolności i praw (art. 30), gwarantuje równość wobec prawa oraz zakazuje dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32). Historia uczy, że przemoc nie rodzi się z dnia na dzień. Poprzedzają ją procesy stopniowej dehumanizacji, przedstawianie całych grup społecznych jako zagrożenia, utrwalania stereotypów oraz język pogardy. Normalizacja takich postaw prowadzi do obniżenia społecznej wrażliwości na przemoc i zwiększa ryzyko jej eskalacji. Dlatego każde publiczne przyzwolenie na mowę nienawiści powinno spotykać się ze stanowczą reakcją.

Pamięć o trudnej historii relacji polsko-ukraińskich, w tym o zbrodni wołyńskiej, jest ważnym elementem naszej tożsamości i odpowiedzialności za prawdę historyczną. Demokratyczna debata publiczna zakłada prawo do krytycznej oceny działań władz Ukrainy, prowadzenia sporów dotyczących historii, czy formułowania odmiennych poglądów politycznych. Granicą tej debaty jest jednak podżeganie do nienawiści oraz tworzenie atmosfery społecznego przyzwolenia na dyskryminację i przemoc. Szczególna odpowiedzialność spoczywa na osobach pełniących funkcje publiczne oraz uczestniczących w debacie publicznej. Wypowiedzi polityków, dziennikarzy, celebrytów oraz innych osób publicznych kształtują postawy społeczne. Słowa mogą budować odpowiedzialny dialog, ale mogą również pogłębiać podziały i wzmacniać uprzedzenia.

Dlatego oczekujemy od wszystkich uczestników życia publicznego języka odpowiedzialności, szacunku oraz oparcia debaty na faktach, a nie na stereotypach i emocjach.
Polska zdała egzamin solidarności, udzielając pomocy milionom osób uciekających przed wojną. Ten dorobek jest powodem do dumy i powinien pozostać trwałym elementem naszej wspólnoty. Nie możemy dopuścić do tego, aby został zaprzepaszczony przez język pogardy, uprzedzenia i społeczne przyzwolenie na nienawiść. Narastanie nastrojów antyukraińskich uderza w bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne Polski oraz sprzyja działaniom tych podmiotów, które są zainteresowane pogłębianiem podziałów w naszym społeczeństwie.

Odpowiedzialna polityka państwa powinna wzmacniać odporność społeczną na dezinformację i przeciwdziałać mowie nienawiści, tak aby chronić wszystkich mieszkańców Polski przed przemocą motywowaną uprzedzeniami.

Przewodnicząca Komisji

  (-) Wanda Nowicka